عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

304

كشف الحقايق ( فارسى )

( و الشفاعة ثابتة للرسل و الاخيار فى حق اهل الكبائر و اهل الكبائر لا يخلدون فى النار ) ( شرح عقائد نسفى تفتازانى ص 145 الى 151 ) و تصريح بر خلود را در جزاى بعضى از معاصى كبيره ( چون قتل نفس ) كه در قرآن مجيد آمده و يا بر لسان شارع رفته است چنين تاويل مىنمايد كه : آنكه دست به خون مؤمنى مىآلايد يا حدود محرمات الهى را نگاه نمىدارد و پاس حرمت حق نمىگزارد خود از جاده ايمان و حوزه مؤمنان خارج مىگردد و خودبخود كافر مىشود و ( مؤمن ) از دنيا بيرون نمىرود تا مستحق شفاعت باشد . بحث مفصل درباره خلود و شفاعت در بعضى تفاسير ذيل آيه « فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ . خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ » ( هود آيه 106 / 107 ) و ديگر آياتى كه ذكر خلود در آن آمده مطرح شده است و براى اطلاع از عقايد متكلمان و اختلاف ايشان دراين‌باره رجوع فرمايند به : اصول الدين عبد القاهر بغدادى ص 238 الى 245 كتاب الاعتقاد ابى بكر بيهقى ص 88 الى 97 شرح عقائد النسفية سعد الدين تفتازانى ص 148 الى 151 و ديگر كتب كلام چون « مقالات الاسلاميين » و غيره صفحه ( 172 ) - فىالجمله بهشت مخلوق و آفريده است و حالى در آسمان هفتم است و دوزخ مخلوق و آفريده است و حالى در زمين هفتم است . اين مسئله ( يعنى اينكه آيا بهشت و دوزخ بالفعل موجودند يا هنوز بوجود خارجى عينى موجود نشده‌اند ) نيز از مسائل كلامى است و مصنف كه در نقل قول « اهل شريعت » همواره اعتقاد اهل سنت و جماعت را برطبق مذهب اشاعره ملاك و مستند مىشمارد اين مسئله را نيز موافق اعتقاد ايشان ( كه معتقد مذهب شيعه نيز همانست ) بيان كرده است . بسيارى از فرق اسلامى ( و بقول ابى الحسن اشعرى در مقالات : بسيارى از اهل بدع ) چون ضراريه و جهميه و گروهى ديگر از معتزله بهشت و دوزخ را فعلا « غير مخلوق » مىدانند و چنين مىپندارند كه اين دو در روز جزاء آفريده خواهد شد و گروهى ديگر چون اسماعيليه اساسا بهشت و دوزخ را امرى معنوى و روحانى مىدانند نه وجودى مادى و جسمانى . اما عامه اهل سنت و اكثر فرق شيعه بهشت و دوزخ را مخلوق و موجود بالفعل مىدانند و دلايل چندى نيز بر صحت ادعاى خود اقامه مىكنند كه از آن جمله است داستان وجود و اقامت آدم در بهشت ( بتصريح قرآن مجيد ) و بسيارى ديگرى از آيات كلام الله و داستان نماياندن « نهر كوثر » بهشت در شب معراج به حضرت رسول اكرم ( ص ) و غيره . . . .